PVGIS pokazuje średnią wieloletnią produkcję fotowoltaiki dla zadanej lokalizacji, nachylenia, kierunku i strat – nie prognozę na konkretny miesiąc czy rok. Rzeczywista produkcja w pojedynczym roku zwykle różni się od niej o kilka procent w górę lub w dół, a w pojedynczym miesiącu nawet o kilkadziesiąt procent. Dlatego wynik z PVGIS porównuj z pełnym rokiem pracy instalacji i zawsze razem z założeniami, na których go policzono.
W skrócie
- PVGIS to bezpłatne narzędzie Komisji Europejskiej (JRC); dla Polski korzysta domyślnie z satelitarnej bazy PVGIS-SARAH3 (lata 2005–2023).
- Domyślne straty systemowe to 14% – obejmują kable, falownik, zabrudzenie i degradację modułów, ale nie cień od komina czy drzewa.
- W Polsce dobrze ustawiona instalacja daje zwykle ok. 950–1100 kWh rocznie z każdego 1 kWp; o konkretnej wartości decyduje lokalizacja i dach.
- Grudzień to zwykle tylko 1–3% rocznej produkcji, czerwiec i lipiec – po kilkanaście; porównuj miesiąc z tym samym miesiącem w raporcie.
- Porównuj energię (kWh) z licznika lub falownika za pełne okresy, nie chwilową moc (kW).
Czym jest PVGIS i co dokładnie liczy?
PVGIS (Photovoltaic Geographical Information System) to publiczny kalkulator rozwijany przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej (JRC). Na podstawie danych o promieniowaniu słonecznym z wielu lat i modelu pracy modułów wylicza, ile energii średnio wyprodukuje instalacja o podanej mocy, w danym miejscu i przy danym ustawieniu.
Wersja PVGIS 5.3 dla Europy używa domyślnie bazy PVGIS-SARAH3, obejmującej lata 2005–2023. Wynik jest więc średnią z kilkunastu lat – część z nich była słoneczniejsza, część pochmurniejsza. Raport podaje też odchylenie standardowe rocznej produkcji, czyli miarę tego, jak bardzo poszczególne lata różniły się od średniej.
Model uwzględnia temperaturę modułów (gorący moduł pracuje mniej wydajnie), efekty spektralne dla krzemu krystalicznego oraz sposób montażu. Instalacja zintegrowana z dachem nagrzewa się bardziej niż konstrukcja wolnostojąca, więc PVGIS liczy dla niej nieco niższy uzysk.
Jakie dane wpisać, żeby prognoza fotowoltaiki miała sens?
Najczęstszy błąd to wynik policzony dla przypadkowego punktu na mapie, z domyślnym kątem i kierunkiem. Zanim porównasz cokolwiek z produkcją, sprawdź w raporcie każde z poniższych pól.
- Lokalizacja – pinezka na budynku, nie w centrum miejscowości.
- Moc szczytowa (kWp) – suma mocy modułów z karty katalogowej, nie moc falownika.
- Nachylenie – rzeczywisty kąt połaci lub konstrukcji. Dla Polski optymalne jest zwykle ok. 35–40°, ale dach 30–45° daje bardzo zbliżony wynik.
- Azymut – w PVGIS 0° to południe, −90° wschód, 90° zachód. Pomyłka w znaku zamienia wschód z zachodem.
- Straty systemowe – domyślnie 14%. Jeżeli wykonawca wpisał np. 5%, wynik będzie zawyżony względem typowej praktyki.
- Horyzont – domyślnie wbudowany horyzont terenu (wzgórza, góry), opcjonalnie własny plik z wysokością przeszkód.
Dach z kilkoma połaciami liczy się osobno dla każdej orientacji i sumuje wyniki. Jeden raport „na południe” dla instalacji rozłożonej na wschód i zachód nie nadaje się do porównań – szerzej opisujemy to w poradniku fotowoltaika wschód-zachód – jak porównać ją z południem.
Czego PVGIS nie uwzględnia?
Wbudowany horyzont opisuje ukształtowanie terenu, a nie komin, lukarnę, sąsiedni budynek czy drzewo. Lokalny cień trzeba więc wprowadzić osobno (plik horyzontu) albo policzyć w programie projektowym. Jak bardzo komin potrafi zmienić projekt, opisujemy w tekście o zacienieniu fotowoltaiki.
PVGIS nie wie też nic o ograniczeniach sieci. Jeżeli falownik wyłącza się lub obniża moc przy wysokim napięciu, energia, której nie wyprodukował, nie pojawi się w żadnej symulacji. Nie uwzględnia także awarii, przerw w monitoringu, zalegającego śniegu ponad założone straty ani zmian w otoczeniu po wykonaniu raportu.
PVGIS a rzeczywista produkcja – jak porównywać wyniki?
Porównuj energię, czyli kWh za okres, a nie chwilową moc w kW widoczną o południu. Szczyt mocy mówi niewiele o miesięcznej produkcji, bo zależy od jednej chwili z idealnym nasłonecznieniem.
Najbardziej wiarygodne jest porównanie pełnego roku pracy z roczną wartością z raportu. Pojedynczy miesiąc może odbiegać od średniej bardzo mocno: pochmurny maj potrafi dać wyraźnie mniej niż „średni” maj, a słoneczny marzec – więcej. Zimą różnice procentowe są największe, ale w kWh – najmniejsze, bo produkcja jest wtedy niska.
| Co porównujesz | Czy to ma sens? | Uwagi |
|---|---|---|
| Rok pracy z roczną wartością PVGIS | Tak | Różnica rzędu kilku procent mieści się w zwykłej zmienności pogody. |
| Miesiąc z tym samym miesiącem w raporcie | Orientacyjnie | Duże odchylenia są normalne, szczególnie od listopada do lutego. |
| Niepełny miesiąc (start w połowie) z pełnym | Nie | Przelicz na dni albo zacznij od następnego pełnego miesiąca. |
| Moc chwilowa z produkcją miesięczną | Nie | kW i kWh to różne wielkości. |
| Produkcja z falownika z energią oddaną z licznika | Nie | Licznik dwukierunkowy pokazuje nadwyżkę po autokonsumpcji, nie całą produkcję. |
| Twoja instalacja z instalacją sąsiada | Ostrożnie | Tylko przy tej samej orientacji, nachyleniu i braku cienia; porównuj kWh na 1 kWp. |
Uważaj na różnicę między danymi falownika a licznikiem operatora. Licznik pokazuje energię oddaną i pobraną z sieci, a część produkcji zużywasz na bieżąco w domu. Te trzy liczby wyjaśniamy w artykule produkcja PV, autokonsumpcja i samowystarczalność.
Przelicz wynik na kWh z 1 kWp
Podziel roczną produkcję przez moc instalacji. Instalacja 8 kWp, która wyprodukowała 8000 kWh, ma uzysk 1000 kWh/kWp. Ten wskaźnik pozwala porównać instalacje różnej wielkości oraz zestawić wynik z raportem PVGIS policzonym dla 1 kWp.
Produkcja niższa niż w prognozie – lista kontrolna
- Zapisz daty początku i końca analizowanego okresu oraz liczbę dni bez danych w aplikacji.
- Sprawdź, czy historia w monitoringu jest ciągła – utrata Wi-Fi często wygląda jak spadek produkcji, choć falownik pracował.
- Porównaj licznik energii całkowitej na wyświetlaczu falownika z sumą z aplikacji.
- Przejrzyj alarmy i komunikaty o napięciu sieci, szczególnie w słoneczne dni około południa.
- Porównaj kąt, azymut i moc z raportu z tym, co faktycznie zamontowano.
- Odnotuj nowe przeszkody: rozrośnięte drzewo, dobudowę, antenę – bez wchodzenia na dach.
- Sprawdź, czy przez dłuższy czas moduły nie były pokryte śniegiem.
- Przelicz wynik na kWh/kWp i porównaj z pełnym rokiem, a nie z jednym miesiącem.
Kiedy wezwać serwis
Pogoda tłumaczy wiele, ale nie wszystko. Skontaktuj się z serwisem, jeśli zauważysz któryś z poniższych objawów:
- roczny uzysk jest niższy od raportu o kilkanaście procent lub więcej, przy poprawnych danych wejściowych;
- wykres dzienny ma „ścięte” płaskie szczyty albo nagłe spadki do zera w środku dnia;
- jeden string lub jedno wejście MPPT produkuje wyraźnie mniej niż drugie o tej samej orientacji;
- falownik zgłasza błędy izolacji, przepięcia lub wysokiego napięcia sieci;
- produkcja spadła z roku na rok mimo podobnej pogody i braku nowych przeszkód.
Prace przy stronie DC, wejście na dach i otwieranie skrzynek przyłączeniowych zostaw serwisowi – w instalacji PV napięcie występuje zawsze, gdy świeci słońce. Przy wyłączeniach w południe przyda się też poradnik falownik wyłącza się w południe – jakie dane przekazać serwisowi.
Jak to wygląda u nas w praktyce
Przy projektowaniu instalacji fotowoltaicznej w CCS-Instal liczymy prognozę osobno dla każdej połaci, z rzeczywistym kątem, azymutem i domyślnymi stratami, a lokalne przeszkody oceniamy na miejscu. Klient dostaje raport z widocznymi założeniami, żeby po roku mógł samodzielnie porównać wynik. Gdy produkcja budzi wątpliwości, zaczynamy od danych: historii z falownika, alarmów i porównania stringów, a dopiero potem planujemy przegląd na dachu.
Najczęstsze pytania
Czy PVGIS daje gwarancję produkcji?
Nie. To narzędzie obliczeniowe pokazujące średnią wieloletnią. Ewentualne gwarancje uzysku wynikają wyłącznie z umowy z wykonawcą, a gwarancje mocy modułów – z dokumentów producenta.
Ile kWh rocznie daje 1 kWp fotowoltaiki w Polsce?
Typowo ok. 950–1100 kWh przy ustawieniu na południe i nachyleniu ok. 30–40°, bez zacienienia. Instalacje wschód-zachód i płasko położone dają mniej. Dokładną wartość dla swojego dachu sprawdzisz w PVGIS.
Dlaczego w pierwszym miesiącu produkcja była niższa niż w PVGIS?
Najczęściej powodem jest pogoda w tym konkretnym miesiącu, niepełny okres pracy albo luki w monitoringu. Jeden miesiąc nie jest testem instalacji – oceniaj pełny rok.
Jakie straty systemowe wpisać w PVGIS?
Domyślne 14% to rozsądna wartość dla typowej instalacji domowej. Obniżanie strat do kilku procent bez uzasadnienia zawyża prognozę. Cień od komina czy drzew uwzględnia się osobno, nie przez zwiększanie strat.
Czy PVGIS uwzględnia cień od drzew i budynków?
Nie automatycznie. Wbudowany horyzont dotyczy ukształtowania terenu. Lokalne przeszkody trzeba wprowadzić własnym plikiem horyzontu albo policzyć w programie projektowym.
Produkcja nie zgadza się z prognozą? Sprawdzimy, dlaczego
Prześlij raport PVGIS lub ofertę oraz roczne dane z falownika – ocenimy założenia i zaproponujemy zakres przeglądu.
Zapytaj o bezpłatną wycenę · tel. 576 736 476 · Gliwice, Zabrze, Ruda Śląska i okolice
Powiązane poradniki
- Produkcja PV, autokonsumpcja i samowystarczalność: trzy różne liczby
- Fotowoltaika wschód-zachód: jak porównać ją z południem?
- Zacienienie fotowoltaiki: kiedy komin zmienia projekt instalacji?
- Falownik wyłącza się w południe: jakie dane przekazać serwisowi?
- Usługa: projekt, montaż i serwis fotowoltaiki – CCS-Instal
